การใช้แฟ้มผลงานเด็ก

แฟ้มผลงานเด็ก (Portfolios)

แฟ้มผลงานเด็ก หรือที่ภาษาอังกฤษใช้ศัพท์ว่า Portfolios นั้นไม่ได้ เป็นของใหม่ในวงการศึกษาบ้านเรา อย่างไรก็ตาม การใช้แฟ้มผลงานเด็กในการ ประเมินผลพัฒนาการเด็กถือว่าเป็นความคิดที่ยังไม่แพร่หลายมากนักในวงการศึกษา ในปัจจุบัน

นักการศึกษา Mcafee และ Leong (1994:111) กล่าวว่า แฟ้มผลงาน เด็ก หรือ Portfolios เป็นส่วนหนึ่งของการเก็บรวบรวม (Compiling & organizing) และตีความข้อมูลต่าง ๆ เกี่ยวกับเด็ก แฟ้มผลงานเด็กโดยตัวเองไม่ ถือว่าเป็นวิธีการประเมินผล แต่เป็นวิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลจากวิธีการอื่น ๆ เพื่อ ใช้ในการประเมินผล

แฟ้มผลงานเด็ก หรือ Portfolios ถือเป็นวิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับ พัฒนาการและการเรียนรู้ของเด็กที่มีจุดประสงค์และกระทำอย่างต่อเนื่องสม่ำเสมอ แฟ้มผลงานเด็กช่วยให้ตัวเด็กตระหนักถึงประสบการณ์ ความพยายาม ความก้าวหน้า และความสำเร็จของตนเอง ซึ่งถือเป็นพื้นฐานของการประเมินผลพัฒนาการเด็กและ การจัดโปรแกรมการเรียนการสอนต่อไป

Mcafee และ Leong (1994:112) กล่าวว่า ความหมาย ชนิดหรือ ข้อแนะนำเกี่ยวกับแฟ้มผลงานเด็กไม่ได้ถูกกำหนดแน่นอน ตายตัว หรือเป็นมาตรฐาน ในทางตรงกันข้าม แฟ้มผลงานเด็กหรือ Portfolios เป็นวิธีการที่พัฒนาขึ้นเพื่อให้ เหมาะกับแต่ละกลุ่มบุคคล กลุ่มแต่ละกลุ่มพัฒนาแฟ้มผลงานในลักษณะที่แตกต่าง กัน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับจุดประสงค์และความสนใจของครูและเด็กในกลุ่มนั้น ๆ (Murphy & Smith, 1990)

ลักษณะของแฟ้มผลงานเด็ก

Mcafee และ Leong (1994:112) กล่าวถึง ลักษณะโดยทั่ว ๆ ไปของ แฟ้มผลงานเด็กหรือ Portfolios ว่ามีลักษณะดังต่อไปนี้

- แฟ้มผลงานเด็ก (Portfolios) สามารถยืดหยุ่น (flexible) และปรับ เปลี่ยนได้ (adaptable) เนื้อหาสาระ และกระบวนการของการเลือกผลงานหรือสิ่งที่ จะรวบรวมในแฟ้มผลงานเด็กสามารถยืดหยุ่นได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับวัยและระดับพัฒนา การของเด็ก วัตถุประสงค์ของโรงเรียนหรือหน่วยงาน และข้อพิจารณาอื่น ๆ

- แฟ้มผลงานเด็กสามารถรวบรวมพัฒนาการและการเรียนรู้ด้านต่าง ๆของเด็ก

- แฟ้มผลงานเด็กมุ่งเน้นที่ความสามารถหรือจุดเด่นของเด็ก จะเน้นสิ่งที่ เด็กทำได้มากกว่าสิ่งที่เด็กทำไม่ได้

- แฟ้มผลงานเด็กเอื้อต่อการประเมินผลพัฒนาการแบบต่าง ๆ

- เด็กสามารถมีส่วนร่วมในการเลือกผลงานต่าง ๆ เข้ามาเก็บในแฟ้มของ ตน ในขณะเดียวกัน เด็กมีโอกาสที่จะทบทวน วิเคราะห์ (reflection) ผลงานแต่ ละชิ้นที่ตนเลือก

- แฟ้มผลงานเด็กคำนึงถึงความแตกต่างระหว่างบุคคลของเด็ก เนื่องจาก ในแฟ้มผลงานเด็ก ครูสามารถรวบรวมผลงานซึ่งเด็กทุกคนทำ ในขณะเดียวกันก็ สามารถรวบรวมผลงานซึ่งเป็นผลงานเฉพาะของเด็กแต่ละคนด้วย

- แฟ้มผลงานเด็กมีขึ้นเพื่อการประเมินผลที่ต่อเนื่องมากกว่าที่จะจัดทำ เพื่อการประเมินผลที่คงที่ เช่น รายงานคะแนนหรือเกรด เป็นต้น

- แฟ้มผลงานเด็กมีขึ้นเพื่อเป็นแหล่งข้อมูลที่ใช้ในการสื่อสารเกี่ยวกับการ เรียนของเด็ก

วัตถุประสงค์ของแฟ้มผลงานเด็ก

Mcafee และ Leong (1994: 112-113) กล่าวว่า แฟ้มผลงานเด็ก สามารถช่วยประเมินวัตถุประสงค์ส่วนใหญ่ในชั้นเรียนได้ เช่น ช่วยตัดสินเกี่ยวกับ ความก้าวหน้าของเด็ก เป็นแหล่งข้อมูลเพื่อการรายงานและสื่อสารกับผู้ปกครองและ บุคคลรอบข้างเกี่ยวกับตัวเด็ก บอกเล่าถึงการเรียนการสอนที่ดำเนินอยู่ในชั้นเรียนแก่ บุคคลอื่น และเป็นข้อชี้บ่งเบื้องต้นสำหรับเด็กที่ต้องได้รับการช่วยเหลือเป็นพิเศษ

แฟ้มผลงานเด็กสามารถช่วยประเมินวัตถุประสงค์อื่นๆ ได้อีก โดยทั้งนี้ต้อง ขึ้นอยู่กับสิ่งที่เก็บรวบรวมในแฟ้มผลงานและวิธีการจัดการ (Organize) แฟ้มผลงาน นั้น ยกตัวอย่าง เช่น ถ้าครูต้องการที่จะประเมินเด็กโดยมีพื้นฐานอยู่ที่ผลงานต่าง ๆที่เก็บรวบรวมไว้ในแฟ้มผลงาน ดังนั้นในแฟ้มผลงานเด็กก็ควรจะมีผลงานที่ดีที่สุดใน ความรู้สึกของเด็กหรือครู หรือผลงานขั้นสุดท้าย เป็นต้น ถ้าครูต้องการทราบพัฒนา การของเด็กเป็นช่วง ๆ อย่างต่อเนื่องครูก็อาจจะต้องมีการเก็บรวบรวมผลงานชิ้นที่ดี ที่สุดของเด็กเป็นช่วง ๆ ไป จุดประสงค์สำคัญประการหนึ่งในการมีแฟ้มผลงานเด็ก คือ เพื่อกระตุ้นและพัฒนาการเรียนรู้โดยผ่านการทบทวน การสะท้อนความคิด (Reflection) และการประเมินผลตนเอง (Self - assessment)

ครูบางท่าน (Clandinin, Dhamborvorn, Howard & LaRocque. forthcoming) ได้ใช้แฟ้มผลงานเด็กในการเฉลิมฉลอง (Celebrate) ความสำเร็จ ของเด็กในชั้นของตน ที่โรงเรียนประถมชื่อ Bisset เมือง Edmonton จังหวัด Alberta ประเทศแคนาดาได้นำแฟ้มผลงานเด็กมาใช้ในการประเมินผลเด็กแทนการ ใช้สมุดรายงาน (Report card) การประเมินผลโดยการใช้แฟ้มผลงานเด็กในโรงเรียน Bisset ถือว่าเป็นการเฉลิมฉลองความสามารถ และความสำเร็จของเด็ก เป็นการ แสดงถึงสิ่งที่เด็กสามารถทำได้และการเรียนรู้ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นของเด็ก ในขณะเดียวกัน

แฟ้มผลงานก็ถูกใช้เป็นเครื่องมือในการสื่อสารกับผู้ปกครองถึงพัฒนาการ ความ ก้าวหน้าและการเรียนรู้ต่าง ๆ ของเด็ก เด็กแต่ละคนมีโอกาสที่จะเลือกผลงานที่ตน พึงพอใจเก็บรวบรวมไว้ในแฟ้มผลงานของตน และมีโอกาสหยุดคิดทบทวนและสะท้อน ความคิด (Reflect) ถึงเหตุผลที่ตนเลือกผลงานเหล่านั้นเก็บในแฟ้มผลงานของตน สำหรับเด็กเล็กที่ยังเขียนไม่ได้ การวิเคราะห์หรือการทบทวนสะท้อนความคิด (Reflection) จะอยู่ในรูปแบบของการพูดหรือการเล่าเรื่อง โดยเด็กจะบอกเหตุผลใน การเลือกผลงานต่าง ๆ ของตนกับครูประจำชั้น และครูประจำชั้นจะเป็นคนจดบันทึก ลงไป ในบางกรณี ครูกับเด็กอาจช่วยกันเลือกผลงานต่าง ๆ เก็บในแฟ้มได้โดยที่ทั้ง ครู และเด็กจะวิเคราะห์ทบทวน และสะท้อนความคิดถึงเหตุผลที่ตนเลือกผลงานชิ้น นั้น ๆ

จุดประสงค์ที่สำคัญที่สุดประการหนึ่งของการมีแฟ้มผลงานเด็ก คือ เป็นการ สรุปข้อมูลที่ต่อเนื่องและหลากหลายของพัฒนาการเด็ก เพื่อเป็นแนวทางให้กับเด็กใน การเรียนการสอน ข้อดีประการหนึ่งของแฟ้มผลงานเด็กก็คือ เป็นการแสดงให้เห็นว่า การประเมินผลนั้นเป็นไปอย่างต่อเนื่อง และมีขึ้นเพื่อพัฒนาการเรียนรู้ของเด็ก

ที่มา : https://drive.google.com/file/d/1RdGYXEMmTQr8igoM1PTiVV9hO7vhVmFE/view?usp=sharing